Serikali Yaongeza Ufuatiliaji wa Miamala ya Simu
Serikali imesema matokeo hayo yatatumika kuboresha hatua za kukabiliana na ulaghai unaotumia huduma za kidijitali.
Picha: Hisani.
Na Robert Mutasi
Serikali imeimarisha ufuatiliaji wa miamala hatari ya fedha kupitia simu baada ya uchambuzi kuonyesha kuwa huduma za pesa kwa simu zilitumika kama njia ya malipo au mahali pa kupokea fedha katika nusu ya kesi za ulaghai wa mtandaoni zilizoripotiwa katika kipindi cha miezi sita.
Uchambuzi huo uliangalia kesi 102 za uhalifu wa kompyuta zilizoripotiwa kati ya Februari na Julai 2026. Kati ya hizo, kesi 51 zilihusisha matumizi ya huduma za pesa kwa simu kama sehemu ya shughuli za ulaghai.
Matokeo hayo yaliwasilishwa katika mkutano wa 36 wa National Computer and Cybercrimes Coordination Committee (NC4), ulioongozwa na Katibu Mkuu wa Idara ya Usalama wa Ndani na Utawala wa Kitaifa, Raymond Omollo.
Kwa mujibu wa uchambuzi huo, ulaghai unaohusisha pesa kwa simu ulikuwa aina iliyokuwa na idadi kubwa zaidi ya kesi, ukiwakilisha kesi 19 sawa na asilimia 18.6 ya kesi zote zilizochunguzwa.
Miradi feki ya uwekezaji na biashara ya fedha za kigeni ilifuata ikiwa na kesi 16, sawa na asilimia 15.7. Ulaghai unaohusisha cryptocurrency ulikuwa na kesi 12, sawa na asilimia 11.8.
Uchambuzi pia ulionyesha kuwa kesi 23, sawa na asilimia 22.5, zilikuwa na viashiria vinavyohusiana moja kwa moja na mawasiliano ya simu au matumizi ya SIM card.
Kesi za Ulaghai Zazidi Kuongezeka
Takwimu hizo zinaonyesha kuwa visa vya ulaghai viliongezeka kuanzia Mei, huku kesi 70, sawa na asilimia 68.6 ya jumla ya kesi zilizochunguzwa katika kipindi hicho, zikiripotiwa kati ya Mei na Julai.
Julai ilikuwa mwezi uliorekodi idadi kubwa zaidi ya kesi, ikiwa na visa 27.
Serikali imesema matokeo hayo yatatumika kuboresha hatua za kukabiliana na ulaghai unaotumia huduma za kidijitali.
Miongoni mwa hatua zinazopangwa ni kuongeza ufuatiliaji wa miamala hatari ya pesa kwa simu na kuweka njia za haraka za kuhifadhi na kuwasilisha ushahidi unaohusisha kampuni za mawasiliano.
Serikali pia inalenga kuimarisha ukusanyaji wa taarifa kuhusu miradi ya ulaghai inayohusisha uwekezaji, fedha za kigeni na cryptocurrency.
Hatua nyingine ni kuchukua hatua kwa haraka dhidi ya tovuti bandia na akaunti zinazojifanya kuwa za watu au taasisi halali. Serikali pia inataka kuwe na mfumo thabiti zaidi wa kuainisha na kurekodi taarifa za kesi za ulaghai ili kurahisisha uchunguzi.
Omollo alionya wahusika wa ulaghai kwamba malalamiko yatakayowasilishwa yatachunguzwa na wanaopatikana na hatia watafikishwa mahakamani kwa mujibu wa sheria.
Serikali Yaonya Watumiaji wa Huduma za Kidijitali
NC4 imewataka Wakenya kuwa waangalifu wanapotumia huduma za kifedha za kidijitali na wanapokutana na matangazo ya uwekezaji, cryptocurrency, ununuzi mtandaoni na ajira.
Wananchi wameonywa kutowapa watu wengine PIN, nenosiri, misimbo ya matumizi ya mara moja (OTP) au taarifa nyingine zinazotumika kuthibitisha miamala na akaunti.
Watumiaji pia wamehimizwa kutumia uthibitishaji wa hatua nyingi, pale ambapo huduma hiyo inapatikana.
Serikali imewataka wananchi kuripoti nambari za simu, akaunti, tovuti na miamala inayoshukiwa kuwa ya ulaghai kwa kampuni za huduma, mamlaka husika na vyombo vya usalama.
Vitisho Vingine vya Mtandaoni
Mkutano huo pia ulijadili vitisho vingine vya usalama wa mtandao vinavyoikabili Kenya.
Kenya Computer Incident Response Team–Coordination Centre iliripoti matukio bilioni 2.3 ya vitisho vya mtandaoni katika kipindi kilichochunguzwa. Idadi hiyo ilikuwa chini kwa asilimia 30 ikilinganishwa na robo iliyotangulia.
Vitisho vilivyobainishwa vilijumuisha ransomware, social engineering, malware, mashambulizi ya distributed denial-of-service na mashambulizi yaliyosaidiwa na teknolojia ya akili bandia.
Kituo hicho kilisema kupungua kwa matukio kulitokana kwa sehemu na ushirikiano unaoendelea kati ya taasisi na utekelezaji wa ushauri kuhusu usalama wa mtandao.
ICT Authority pia iliieleza kamati kuhusu shambulio lililosababisha tovuti ya serikali kuharibiwa baada ya wahalifu kutumia udhaifu mkubwa wa usalama uliokuwa haujagunduliwa awali katika mfumo wake wa kusimamia maudhui.
Uchunguzi wa kidijitali unaendelea ili kusaidia kubaini waliohusika na kuwezesha hatua za kisheria kuchukuliwa.
Kwa upande mwingine, National Cohesion and Integration Commission ilionya kuhusu kuongezeka kwa maudhui yenye mwelekeo wa kikabila na kampeni zilizopangwa mtandaoni.
Tume hiyo ilisema matumizi ya maudhui yanayotengenezwa kwa akili bandia, akaunti bandia na bots yanaweza kuongeza mgawanyiko wa kijamii na kupunguza imani ya wananchi kwa taasisi.
NC4 ilisema kasi ya kusambaa kwa maudhui hatari kwenye majukwaa mbalimbali inafanya ufuatiliaji na hatua za kukabiliana nayo kuwa changamoto zaidi.
Hata hivyo, kamati ilisisitiza umuhimu wa kulinda mijadala halali ya kisiasa na haki za wananchi wakati serikali ikiimarisha juhudi za kukabiliana na uhalifu wa mtandaoni.
About Author
